آواز محبوب، آوازه‌خوان مغضوب

حسن زيرك خواننده كُرد، خواننده‌يي كه در دوران زندگي‌اش هرچند نبوغ سرودن و آواز‌خواندن داشت اما از مهر و محبت مردم و دولت عصر آن زمان برخوردار نبود.

 استاد حسن زيرك كسي بود كه شايد هم همانندش ديگر به آذربايجان، كردستان، كرمانشاه و ايلام برنگردد. صداي خدادادي صدايي كه اصلا توصيف‌ناپذير است ولي حيف در زماني مي‌زيست كه هم در ايران و هم در عراق، هرجا مي‌رفت و شعري مي‌سرود هرچند دلنشين و بي‌همتا اما با كتك و ظلم از طرف شنونده يا ماموران حكومتي روبه‌رو مي‌شد.

حسن زيرك كل سروده‌هايش را مطابق اتفاقاتي كه برايش مي‌افتاد، مي‌سرود يعني اگر به آوازهاي حسن گوش دهيد بيشتر اتفاقات و رخدادهاي زندگي‌اش را به راحتي متوجه مي‌شويد. ولي افسوس در زماني مي‌زيست كه قدر او را نمي‌دانستند. حسن زيرك در سال 1300 در شهر بوكان به دنيا آمد زماني كه پنج سال بيشتر نداشت پدرش را از دست داد. زندگي را با درد و رنج گذراند و عمري را در شهرهاي كردنشين ايران و عراق سپري كرد و از پدر دنياي پراز فراز و نشيب سخت و پرمشقت را به ارث برد. 

ترانه‌هاي حسن زيرك در دوران پيري بدون گروه موسيقي و تكنيسين صدا و نور و بدون مونتاژ و كارگرداني و تنها با سازهاي ساده آن زمان طنين‌اندازند در حالي كه ترانه‌هاي امروزي با همه امكانات موجود تنها يك سال بيشتر دوام نمي‌آورند و فراموش مي‌شوند. حسن زيرك در زمينه هنر و اصالت كارش در خدمت به مردم و وطنش هيچ نمونه و نظيري ندارد.پديده موسيقي كردي، زبان گوياي عاشقان صداي زلال و زيباي شمشال و نم‌نم باران، تصوير بچه‌‌آهوي گرميان، آينه دست جوانان اردلان موكريان است. حسن زيرك نابغه گرچه از تحصيل و الفبايي زبان شيرينش محروم شده بود اما يكه‌تاز فرهنگ و زبان كردي شده و بسياري از واژگان و اصطلاحات زبان‌هاي ديگر را چون رشته‌يي مرواريد درآورد.

استاد زيرك شنونده‌يي بسيار توانا و نادر بود و از فولكلور و ميراث اقوام ديگر نيز بهره برده است. از هنر ملل و اقوام ديگر استفاده كرده است؛ هنر كردي را به كمك آنها غني‌تر كرده و همچنين از اين راه سبب شادي و لذت شنوندگان موسيقي فارسي و تركي نيز شد. مدت زيادي در بخش كردي راديو بغداد عراق همكاري كرد. از سال 1337 كه بخش راديو كردي ايران در تهران براي اولين بار افتتاح شد همكاري خود را با اين مركز آغاز كرد.حسن زيرك در راديو كردي تهران فعاليت داشت با خانم مديا زندي، گوينده بخش كردي ازدواج كرد كه حاصل آن ازدواج دو دختر به نام‌هاي مهتاب و (آرزو) مهناز (دساكار) بود كه چند ترانه را براي فرزندانش اجرا كرده است. 

زندگي حسن زيرك هميشه با كوچ و آوارگي براي كسب و درآمد همراه بود. استاد شهرام ناظري هنرمند بلندآوازه موسيقي سنتي ايران در خصوص صداي حسن زيرك چنين اظهار داشته: در خصوص مرحوم حسن زيرك در مجموع فقط مي‌توانم بگويم يك انسان نابغه به معناي واقعي بود يعني همان لحظه كه وارد اركستر را ديو مي‌شد و به اتاق ضبط مي‌رفت في‌البداهه شعر مي‌سرود، آهنگ مي‌ساخت و آن را مي‌خواند كه تاكنون چنين موردي در موسيقي سابقه نداشته است. در چهارم تير سال 1351 در بيمارستان بوكان از دنيا مي‌رود و در بالاي كوه ناله شكنه كه از خوش آب و هواترين مناطق شهر بوكان است به خاك سپرده و بوكان به شهر حسن زيرك معروف مي‌شود.

...............

منبع؛ روزنامه اعتماد